بـــازی چیست!؟

بازی یک عامل حیاتی برای رشد و تکامل بهتر افراد-علی الخصوص کودکان- است. بازی فعالیتی است که با میل و اختیار و باهدف سرگرمی، تفریح -و البته گاهی با اهداف درمانی- انجام میشود. این فعالیت معمولا دارای هنجارهای به خصوصی است و در اوقات فراغت انجام میشود. بازی‌ها دارای اهدافی مثل تفریح، شادابی و گاهی نیز دارای اهداف درمانی هستند. در تعاریف علمی، بازی را صرفا فعالتی برا کودکان نمیدانند. در یک تعریف علمی بازی را اینگونه تعریف کرده اند: هر فعالیت اختیاری که بر اساس ایجاد لذت و خوشایندی باشد و کم یا زیاد دارای قواعد باشد، بازی محسوب میشود.

 بازی‌ها غالباً اشکال شناخته شده‌ای دارند و در فرهنگ و اقلیم هر قوم می‌توان آن را سراغ گرفت؛ بنابراین بازی‌ها دارای زمین‌های اجتماعی، اقلیمی و خرده فرهنگی هستند. شاهدِ این مدعا هم تفاوت نوع بازی ها در مناطق مختلف جغرافیایی است. بازی ها عمداتا توسط وسایلی انجام مییشوند که بیشتر در مورد کودکان اسباب بازی نامیده می‌شود. طیف اسباب بازی ها از گذشته تا کنون دچار دستخوش تغییرات بسیاری شده است. استفاده از ابزارهای ساده ای مانند سنگ، چوب، چرخ و ... در مقابل ابزارهای مدرن کامپیوتری عصر حاضر این تغییر و تحول را تایید میکند.

 

انواع کاربرد بازی

 

بازی ها کاربردهای بسیاری دارند که در ذیل به مهمترین آنها اشاره میکنیم

 

  • برقراری ارتباط: کودکان بوسیله ی بازی افکار و احساسات خود را بهتر بیان میکنند. کودک از طریق بازی نخستین گام ها را برای اجتماعی شدن برمیدارد. او همکاری و تعامل را در بازی های گروهی فرا میگیرد.

 

  • تسهیل آموزش: بازی وسیله ای برای افزایش توجه و تمرکز کودک میباشد که در نتیجه به آموزش بهتر کودک کمک میکند. کودک حین بازی از تمام حواس خود استفاده میکند که این مهم سبب تقویت حواس و افزایش شناخت او نسبت به خود و محیط اطرافش میشود.

 

  • تخلیه هیجانات کودک: این کاربرد نقش مهمی در روند رشد رفتار کودکان دارد. مثلا در خمیر بازی کودک خشم و عصبانیت خود را با فشار به خمیر تخلیه می کند. این مورد علی الخصوص در کودکان بیش فعال میتواند به دفع انرژی مازاد این افراد کمک کند.

 

  • آرامش و کاهش اضطراب: خنده، جنب و جوش، پرش، دویدن، پرتاب کردن و ... منجر به آزادسازی هورمون های اندروفین و کاهش هورمون کورتیزول می شود که این فرآیند نیز باعث کاهش اضطراب و دفع استرس در کودکان میشود.

 

  • افزایش قدرت و کنترل: کودک بوسیله ی بازی دنیای مورد نظر خود را میسازد (برج ها، خانه ها، عروسک ها و ...) و میتواند بر آن ها حاکمیت کند. در حقیقت کودک در این فرآیند نقش های اجتماعی را تمرین میکند و به نوعی وارد دنیای بزرگسالان میشود. این تمارین تجربه ای است جهت

آماده سازی دهنی کودک برا ورود گام به کام به اجتماع.

 

  • افزایش خلاقیت: استفاده متفاوت از اشیا و اسباب بازی ها، منجر به افزایش خلاقیت در کودکان میشود. کودکان با بازی کردن تجارب جدیدی به دست میاورند که این تجارب به نوبه ی خود سبب افزایش خلاقیت آنها میشود.

 

  • افزایش قوای جسمانی: کودک در بازی ها از حرکاتی مثل پریدن، جهیدن، خزیدن، خم شدن و ... استفاده میکند که هر یک از آن ها منجر به تقویت عضلات و رشد جسمانی بهتر وی می شود.

 

 

انواع بازی ها

 

بازی ها انواع مختلفی دارند که در ذیل به 4 دسته ی اصلی اشاره میکنیم.

 

بازی های اکتشافی: این بازی ها اکثرا جسمی هستند. در ابتدا کودک با اعضای بدن خودش بازی میکند، سپس کودک با اشیا محیط بازی و در آن ها کاوش میکند. به دهان بردن اشیا (سن نوزادی) پرت کردن اشیا (سن 12ماهگی) چیدن اشیا (سن 15 ماهگی) طبقه بندی اشیا مشابه (18 ماهگی) در چرخه ی رشدی کودکان مشاهده میشود.

 

بازی های سمبولیک: در بازی های سمبولیک که از 1 سالگی تا 5-6 سالگی مشاهده میشود؛ کودک بر اساس افکار خودش بازی را میسازد و به تنهایی آن را اجرا میکند. در این بازی ها کودک واقعیت اشیا را تغییر میدهد و یک شی را به جای شی دیگر به کار میبرد. مثلا قوطی کبریت به جای ماشین، یا جارو به جای اسب.

در این دسته از بازی ها به ترتیب کودک اشیا مشابه را به جای اشیا حقیقی (قوطی کبریت به جای ماشین)، خودش را به جای دیگران (ادای دکتر را در می آورد) خودش را به جای اشیا (من قطار هستم) خودش را به جای حیوانات (من گربه هستم) به کار میبرد.

 

 

بازی های با قاعده: بازی های اجتماعی هستند که قوانینش توسط اعضا پذیرفته شده است. این بازی ها از 5-6 سالگی شروع میشوند. به خاطر وجود مقررات و قوانین کودک رعایت نوبت، صبر و استقامت و دستورپذیری را فرا میگیرد.

 

بازی های آموزشی: درمانگران از این بازی ها برای اهداف درمانی و آموزشی مثل آموزش رنگ، شکل، اشیا، افراد، انجام فعالیت های روزمره و برقراری ارتباط استفاده میکنند.

 

 توصيه هايي براي والدين :

  1. همواره سعی کنید هدایتگر بازی کودکان باشید، اما در آن دخالت نکنید.
  2. بازی کردن در کودکان بسیار مهم و ضروری است و باعث رشد همه جانبه ی کودک میشود. به آن اهمیت دهید.
  3. حتما در نوع بازی های فرزندتان نظارت داشته باشید. بازی ها باید متناسب با سن و جنس او باشد.
  4. وسایل بازی بسیار مهم هستند. سعی کنید وسایل بازی کودکتان را متناسب با سن وی انتخاب کنید.
  5. هموراه زمان خاصی را برای بازی کودکتان در نظر بگیرید و او راملزم کنید بعد از اتمام زمان بازی وسایل بازی اش را مرتب کند و سرجای خود قرار دهد.
  6. سعی کنید با هدفمند سازی بازی ها قواعد اجتماعی و چگونگی رفتار با افراد را به کودکتان بیاموزید.

 

و در نهایت سعی کنید بازی به عنوان یک پل محکم بین شما و فرزندتان ارتباط برقرار کند تا بتوانید با همبازی شدن با كودكان راه دوستی ها را باز كنيد و راه پنهان كاريهای دوره ی نوجوانی را ببندید .

 

تمامی مطالب ذکر شده در وبلاگ رساگو، توسط متخصصین این تیم -شامل «کارشناسان گفتار درمانی، کارشناسان روان شناسی و کارشناسان کاردرمانی»- نگارش و تالیف شده است. انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع است.