چرا تشخیص مشکلات شنوایی در نوزادان مهم است؟

علایم ضعف شنوایی در نوزادان چیست؟

عوارض تشخیص و درمان دیرهنگام مشکلات شنوایی در نوزادان و کودکان چیست؟

 

 

در صورتی که هر یک از سوالات بالا سوال پیش فرض شماست، دراین مقاله میتواند پاسخ خود را بیابید.

 

اهمیت تشخیص مشکلات شنوایی نوزادان

کم شنوایی یکی از شایع ترین اختلالات مادرزادی است که بدون علائم ظاهری بروز میکند. این عبارت به این معنی است که؛ کودکانی که مبتلا به آسیب شنوایی هستند در بدو تولد از نظر ظاهری قابل شناسایی نمیباشند، بنابراین تشخیص آن در ابتدای تولد نیازمند توجه والدین به رفتارهای نوزاد و سپس مراجعه به شنوایی سنجی و انجام غربالگری شنوایی است. در صورتی که غربالگری شنوایی در بدو تولد انجام نشود، تشخیص کم شنوایی ممکن است تا یک و نیم سالگی به تاخیر افتد و تاخیر در تشخیص کم شنوایی به فراگیری مهارت های گفتار و زبان کودک آسیب میزند. به همین دلیل است که سن تشخیص کم شنوایی قبل از 3 ماهگی و شروع توانبخشی قبل از 6 ماهگی میباشد.

امروزه بر اهمیت شناسایی زود هنگام ضایعات شنوایی در نوزادان و کودکان تاکید میشود. شناسایی و مداخله زود هنگام برای کاهش تاخیرهای رشدی حائز اهمیت است،  به همین خاطر دو سال اول بعد از تولد برای رشد و تکامل زبان و تشخیص ضعف های شنیداری دورانی حیاتی به شمار میرود. نوزادانی که ضعف های شنیداری در آن ها تا شش ماهگی تشخیص داده و درمان شوند، نسب به نوزادانی که در این مدت زمانی به تشخیصی دست نیافته اند از لحاظ مهارت های شناختی، زبانی و ارتباطی بسیار بهتر و نزدیک به به کودکان عادی عمل میکنند.

جنین بین هفته های 26-29 بارداری، اصوات را میشنود و به آن ها پاسخ میدهد. بعد از این سن "میلین دار شدن مسیرهای شنوایی" روی میدهد. جنین در سه ماهه ی سوم به تمایز فرکانس های مختلف اصوات دست مییابد. جنین قادر به پاسخگویی یعنی عکس العمل نشان دادن به صداها میباشد. در هنگام جنینی گوش فعالیت خود را شروع میکند و پس از تولد عملکرد آن رو به بلوغ پیش میرود یعنی نوزاد پس از تولد به مرور زمان توانایی تمییز صداهایی با فرکانس های مختلف را بدست میاورد.

جنین گفتار مادر را میشنود و برخی از آن ها را پس از تولد به خاطر میاورد که این نشان دهنده وقوع  نوعی یادگیری شنوایی در رحم است. تحریکات شنوایی در دوران جنینی به بلوغ بهتر سیستم شنوایی کمک میکند. ضعف شنوایی عاملی است که "میلین دار شدن مسیرهای شنوایی" در دوران جنینی و "بلوغ عملکردی سیستم شنوایی" در دوران نوزادی را به خطر می اندازد .

عواملی همچون «سابقه خانوادگی، عفونت های دوره جنینی مانند سرخجه، وزن کمتر از ۱۵۰۰ گرم نوزاد هنگام تولد، مصرف دارو بدون تجویز پزشک، زردی شدید دوران نوزادی وضربه و صدمات فیزیکی» به عنوان عوامل بالقوه ی آسیب زننده به سیستم شنوایی نام برده میشوند.

چنانچه مشکلات شنیداری کودک به موقع تشخیص داده نشود، یادگیری و توان زبان آموزی کودک به نحو چشمگیری کاهش مییابد و این نکته مهمی است که باید از سوی والدین و به خصوص مادر، مورد توجه قرار گیرد.

البته این به این معنا نیست که اگر، کم شنوایی کودک در زمان های دیرتری تشخیص داده شود دیگر نمی توان اقدامی کرد، اما نکته مهم این است که تشخیص تا قبل از شش ماهگی، نتایج بهتری در درمان دارد.

 

علائم ضعف شنیداری در نوزادان

معمولا پاسخ اولیه نوزاد به صداها پاسخی رفلکسی است. یعنی تا یکی دو ماهگی نوزاد به صداهای بلند و ناگهانی واکنش نشان می دهد مثلا پلکش را باز می کند یا میبندد، پاهایش را باز یا جمع میکند، تنفسش سریع تر میشود، از خواب میپرد و... .

از 2 ماهگی به بعد پاسخ ها به صورت تعقیب بینایی است و تا حدی قادر است منبع صدا را اندکی در جهات : چپ، راست، بالا و پایین دنبال کند و هر چه سنش بالاتر میرود این تعقیب دقیق تر میشود. چون کودکان در شش ماهگی توانایی گردن گرفتن را بدست می آورند، ارزیابی شنوایی آن ها بر چرخش سر و گردن و تعقیب بینایی متمرکز است.

 اما نکته ای که وجود دارد و والدین آن را جدی نمی گیرند این است که از قان و قون و صداهایی که کودک از خود درمی آورد نمی توان به وضعیت شنوایی او پی برد زیرا این امر در کودکان کم شنوا و سالم یکسان است. معمولا والدین براساس همین صداها فکر می کنند کودکشان سالم است. در حالی که اهمیت دادن به پاسخ های رفلکسی و تعقیب بینایی تا شش ماهگی و چرخش سر و گردن پس از شش ماهگی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و می تواند به والدین در تشخیص کم شنوایی او کمک کند.

 

عوارض ناشی از وجود کم شنوایی دائم

 تأخیر در رشد طبیعی گفتار و زبان

 اختلال در ایجاد ارتباط با دیگران، اختلال عاطفی، اختلال در تفکر، تاخیر رشد اجتماعی فرهنگی، اختلال در یادگیری و افت تحصیلی

اختلال در خواندن و نوشتن، اختلال در حافظه شنیداری، بروز ناتوانی های درکی-شنیداری، ضعف مهارت ذخیره لغات و ... .

 

امروزه استفاده از وسایل غربالگری شنیداری نوزادان موجب میشود که اختلالات شنیداری به سرعت مشخص شده و اقدامات به موقع جهت پیشگیری از بروز هرگونه اختلال در گفتار و زبان صورت پذیرد. لذا چنانچه دو امر تشخیص زود هنگام شنوایی در نوزادان و بالطبع مداخله یا درمان به موقع رخ دهند، این کودکان از نظر تکامل طبیعی کلامی، شناختی و اجتماعی یک الی دو سال از هم سالان مشابه خود که بعد از شش ماهگی تحت تشخیص و مداخله قرار گرفته اند جلوتر خواهند بود .

 

 تمامی مطالب ذکر شده در وبلاگ رساگو، توسط متخصصین این تیم -شامل «کارشناسان گفتار درمانی، کارشناسان روان شناسی و کارشناسان کاردرمانی»- نگارش و تالیف شده است. انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع است.