اکـولیـلیـا (پـژواک گـویی) خــــوب یا بـــــد!؟

- سلام علی حالت چطوره!؟

+ سلام علی حالت چطوره!؟

این 2 جمله گرچه ممکن است برای یک مادر که فرزندش اختلال خاصی ندارد، صرفا یک "تکرار" عادی باشد اما بدون شک برای مادری که فرزندش مبتلا به اختلال اوتیسم است، یک "تکرار" نیست، بلکه فراتر از یک تکرار عادی است.

"اکولیلیا" یا همان "پژواک گویی" امری شایع بین کودکان اوتیستیک است که تقریبا اکثر کودکان دارای سطوح بالای گفتاریِ این طیف، حدودی از این پدیده را تجربه کرده اند یا میکنند. اما اکولیلیا دقیقا چه چیزی است و بهترین روش مدیریت آن چیست!؟

در این مقاله قصد داریم شما را با اصول آموزشی در این موضوع آشنا کنیم و به این 2 سوال پاسخ دهیم.

اولین گام در جهت شناخت اکولیلیا، شناخت منشا و انواع آن است. بدون آگاهی از منشا این پدیده، مداخله در این حیطه نه تنها به کودک کمکی نمیکند، بلکه سبب تشدید مشکلات وی نیز میشود.

به طور کلی اکولیلیا را میتوان به 2 دسته تقسیم نمود:

  1. یا این اختلال دارای منشا حسی است. 2. یا اینکه منشا آن غیر حسی میباشد.

در این مقاله قصد نداریم راه تشخیص این دو را از هم تشریح کنیم به این دلیل که تشخیص این دو از هم نیازمند ارزیابی توسط کارشناسان این حوزه است و افراد غیرمتخصص در این تشخیص دچار مشکل میشوند. دقت داشته باشید، آن چیزی که در این مقاله بررسی میشود، اکولیلیا با منشا غیر حسی و همان اکویی است که کودک بعد از شنیدن کلام ما بروز میدهد. (برای ارزیابی نوع اکولیلیا، از کارشناسان گفتاردرمانی کمک بگیرید)

اگر به سوال دوم در 2 پاراگراف بالاتر رجوع کنید، با واژه ی "مدیریت" –به جای "حذف" – مواجه میشوید. این عبارت به این مفهوم است که همواره نیاز نیست تا اکولیلیا حذف شود، بلکه مدیریت آن مهم است. در توجیه این موضوع نیز میتوان به این علت اشاره کرد که "پیش آگهی" کسب گفتاری سطح بالا، در یک کودک دارای اکولیلیا، بالاتر از کودکی است که هیچ کلامی ندارد، بنابراین از همین لحظه به بعد نوع نگرش خود را نسبت به این پدیده تغییر دهید. اکولیلیا نیاز به مدیریت دارد و نه حذف!

 نکته ی بعدی در خصوص اکولیلیا این است که متوجه باشیم؛ برون داد کلامی (کلمات و جملاتی که کودک بیان میکند) الزاما به معنای سطح زبانی او نیست. ممکن است یک کودک مبتلا به اوتیسم، جملات زیادی را بیان کند اما این جملاتِ با حجم بالا نمیتواند نشان دهنده ی سطح پیشرفته ی زبانی کودک باشد. در ادامه به این موضوع توجه کنید که آن چیزی که آموزش را پایه ریزی میکند نه "برچسب" کودک است، نه "برون داد کلامی" او و نه "سن تقویمی" اش، بلکه صرفا سطح زبانی کودک مشخص کننده ی سطح آموزش ها به او خواهد بود.

حال برویم سراغ مبحث اصلی! دلیل ایجاد اکولیلیا در کودک چیست!؟

اکولیلیا ابتدایی ترین و بدون زحمت ترین مسیری است که کودک با اتکا به آن، میتواند با افراد دیگر ارتباط کلامی برقرار کند، جمله (مجموعه ای از اصوات و آواها) ای وارد سیستم شنیداری کودک میشود، بدون پردازش و تحلیل  و صرفا از راه تقلید، به صورت برون داد کلامی (گفتار) در می آید. اما این پدیده چگونه شکل گرفته است؟

اگر کودک شما نیز اکولیلیا دارد و اکنون از این موضوع شاکی هستید، حتما روزهایی راه به خاطر می آورید که آرزوی شما شنیدن یک کلمه از زبان کودکتان –حتی کلامی بی هدف و بدون محتوا- بود. در آن روزها هر برون دادی که از سمت کودک ارئه میشد، از سمت شما و اطرافیان با تشویق و هورا کشیدن ها، تقویت میشد و بنابراین به عنوان برون دادی خوشایند –اگرچه غلط- در کودک تثبیت شده است.

قصدمان از بیان این عبارات متهم کردن شما نیست، این مورد را ازین جهت عنوان کردیم تا بگوییم اگر این برون داد ها تقویت شده اند، قابل جایگزین شدن نیز هستند و به عنوان یک نکته ی مثبت؛ هرچقدر که سن کودک بالاتر میرود، به دلیل افزایش درک کودک، جایگرین شدن فرم اصلاح شده ی جملات آسان و آسان تر میشود.

اگر بخواهیم یک راه کلی برای مدیریت این پدیده را صرفا در یک جمله عنوان کنیم، آن جمله این است: "تا میتوانید ارتباط فرم های کلامی را با نتایج دریافتی کودک منطبق کنید"

اما این جمله به چه معناست!؟ به زبان ساده یعنی اینکه کودک را متوجه این امر کنید که حرف هایی که او میزند نتایج کاملا متفاوتی را در پی خواهند داشت. شاید تا مدت ها مجبور باشید از سرنخ های کلامی استفاده کنید اما شک نداشته باشید تنها راه حل برون رفت از این پدیده همین موضوع است.

برای مثال: یک لیوان آب در دستتان بگیرید، از کودک سوال کنید: "آب میخوای!؟" اگر کودک در جواب شما همین جمله (آب میخوای!؟) را تکرار کرد، بدون توجه به جمله اش کمی صبر کنید و این بار جمله ی "آب میخوام" را بیان کنید. در این هنگام کودک نیز همین جمله (آب میخوام) را تکرار میکند و بنابراین شما لیوان آب را به او بدهید.

اما در این مرحله چه اتفاقی رخ داد!؟ با انجام و تکرار این چرخه، کودک متوجه میشود که با بیان جمله ی "آب میخوای!؟" به نیازش (خوردن آب) دسترسی پیدا نمیکند و با بی توجهی شما روبه رو میشود، اما با بیان جمله ی "آب میخوام" به او آب داده میشود و در حقیقت نیازش برطرف میشود، بنابراین جمله ی اصلاح شده و جایگزین، به تدریج تقویت و تثبیت خواهد شد.

این مثال نمونه ای از برقراری ارتباط بین فرم زبانی و نتایج دریافتی است.

به عنوان نتیجه گیری موضوع، کاری که شما باید در برخورد با اکولیلیای کودکتان انجام دهید، نه تلاش برای حذف آن است و نه اصرار بر طبیعی بودن آن و تقویتش، بلکه باید آنرا به اعمال کودک مربوط کنید.

و کلام آخر اینکه، این جمله را به خاطر داشته باشید: والدین و درمانگران بسیاری تلاش میکنند تا کودک کلمات محدودی را بیان کند، حال که کودک شما این مرحله را رد کرده است، باری سنگین از دوش شما برداشته شده و بنابراین باید این کلام را جهت دهی کنید تا به تدریج به نتایج مناسبی دست پیدا کنید.

 

 تمامی مطالب ذکر شده در وبلاگ رساگو، توسط متخصصین این تیم -شامل «کارشناسان گفتار درمانی، کارشناسان روان شناسی و کارشناسان کاردرمانی»- نگارش و تالیف شده است. انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع است.